سال اول زندگی کودک، دوره‌ای حیاتی در شکل‌گیری پایه‌های رشد و تکامل است. در این دوران، والدین نگران و هوشیار می‌توانند با شناسایی به‌موقع نشانه‌های اختلال گفتار و تاخیر در گفتار ، گام‌های مؤثری در جهت درمان تاخیر در گفتار و حمایت از کودک بردارند. گفتاردرمانی در کرج و شناسایی زودهنگام اختلال تاخیر در گفتار از جمله مهم‌ترین حوزه‌هایی هستند که نیازمند توجه ویژه والدین و متخصصان هستند.
اهمیت شناسایی به‌موقع نشانه‌های تاخیر در گفتار
تشخیص زودهنگام نشانه‌های اختلال در رشد، به ویژه در حوزه ارتباطات و گفتار، می‌تواند تأثیر شگرفی در روند گفتاردرمانی و بهبود اختلال تاخیر در گفتار داشته باشد. هر چه مداخلات درمانی زودتر آغاز شوند، شانس موفقیت در اصلاح مسیر رشد کودک بیشتر خواهد بود. متخصصان بر این باورند که مغز کودک در سال اول زندگی بیشترین انعطاف‌پذیری را دارد، بنابراین تشخیص زودهنگام اختلال تاخیر در گفتار و شروع گفتاردرمانی در این دوره، نتایج به مراتب بهتری به همراه دارد.
نشانه‌های هشداردهنده در کودکان زیر یکسال
۱. نشانه‌های اختلال در ارتباط و تعامل اجتماعی
یکی از نخستین نشانه‌هایی که می‌تواند حاکی از احتمال اختلال تاخیر در گفتار باشد، مشکلات در تعاملات اجتماعی است:
- عدم لبخند زدن در پاسخ به لبخند دیگران
- عدم برقراری تماس چشمی مناسب
- عدم واکنش به اسم خود تا پایان ۱۲ ماهگی
- عدم علاقه به بازی‌های تعاملی مانند «دالی موشه»
- عدم ابراز احساسات از طریق حالات چهره و صداها
۲. نشانه‌های اختلال در رشد گفتار و زبان
مهم‌ترین نشانه‌هایی که مستقیماً به اختلال تاخیر در گفتار اشاره دارند و نیازمند ارجاع به گفتاردرمانی هستند، عبارتند از:
در ۳ تا ۶ ماهگی:
- عدم شروع به غان و غون کردن (صداهایی مانند «آه» و «اوه»)
- نداشتن پاسخ به تغییرات لحن صدا
- عدم تقلید صداها
در ۶ تا ۹ ماهگی:
- نبود تولید صداهای تکراری مانند «ماما» و «بابا»
- پاسخ ندادن به نام خود
- نداشتن تعامل صوتی با دیگران
در ۹ تا ۱۲ ماهگی:
- نبود حداقل یک یا دو کلمه معنی‌دار تا پایان سال اول
- عدم استفاده از اشاره و حرکات بدن برای برقراری ارتباط
- نداشتن واکنش به کلمه «نه»
- درک نکردن کلمات رایج مانند «کفش» یا «آب»
- قطع شدن ناگهانی غان و غون کردن قبلی (پسرفت در مهارت‌های زبانی)
۳. نشانه‌های اختلال در شنوایی
از آنجا که شنوایی پایه‌ای برای رشد گفتار است، اختلال در آن یکی از دلایل اصلی اختلال تاخیر در گفتار محسوب می‌شود:
- نداشتن واکنش به صداهای بلند
- عدم چرخش به سمت منبع صدا تا ۶ ماهگی
- بی توجهی به موسیقی یا اسباب‌بازی‌های صدادار
جدول نشانه‌های اختلال بر اساس ماه‌های نخستین زندگی
| سن | نشانه‌های هشداردهنده در ارتباط با اختلال تاخیر در گفتار |
|---|---|
| ۰ تا ۳ ماهگی | عدم واکنش به صداهای بلند، عدم آرام شدن با صدای والدین |
| ۳ تا ۶ ماهگی | عدم شروع غان و غون، عدم تقلید صداها، عدم پاسخ به لحن صدا |
| ۶ تا ۹ ماهگی | عدم غان و غون تکراری (ماما، بابا)، عدم پاسخ به اسم، عدم تعامل صوتی |
| ۹ تا ۱۲ ماهگی | عدم استفاده از کلمات معنی‌دار، عدم اشاره کردن، عدم درک کلمات ساده، قطع شدن صداهای قبلی |
اقدامات ضروری در صورت مشاهده نشانه‌ها
اگر هر یک از نشانه‌های فوق را در کودک خود مشاهده کردید:
۱. نگران نباشید، اما هوشیار باشید: وجود یک نشانه به تنهایی همیشه به معنای وجود اختلال تاخیر در گفتار نیست، اما نباید نادیده گرفته شود .
۲. با پزشک اطفال مشورت کنید: پزشک می‌تواند ارزیابی اولیه انجام داده و در صورت نیاز به متخصصان گفتاردرمانی ارجاع دهد.
۳. به دنبال ارزیابی تخصصی شنوایی باشید: از آنجا که مشکلات شنوایی یکی از دلایل اصلی اختلال تاخیر در گفتار هستند، انجام تست شنوایی بسیار مهم است .
۴. در صورت تشخیص، سریعاً اقدام کنید: هرچه گفتاردرمانی زودتر آغاز شود، نتایج بهتری در پی خواهد داشت.
نتیجه‌گیری
شناخت نشانه‌های اختلال در کودکان زیر یکسال، به ویژه در حوزه گفتار و زبان، گامی حیاتی در مسیر رشد سالم کودک است. اختلال تاخیر در گفتار یکی از شایع‌ترین مشکلاتی است که در این دوران قابل شناسایی است و خوشبختانه با شروع به‌موقع گفتاردرمانی در کرج، بسیاری از کودکان می‌توانند به سطح مطلوبی از رشد زبانی دست یابند.
به یاد داشته باشید که رشد کودکان با یکدیگر متفاوت است و تفاوت‌های فردی طبیعی وجود دارد. با این حال، هوشیاری نسبت به نشانه‌های هشداردهنده و پیگیری به‌موقع، بهترین هدیه‌ای است که می‌توانید به آینده فرزندتان بدهید. این تصور که شروع گفتاردرمانی از ۴سالگی به بعد است یک تصور اشتباه و قدیمی میباشد.اگر در مورد رشد گفتار و زبان کودک خود تردید دارید، مشورت با متخصصان گفتاردرمانی می‌تواند شما را در مسیر درست هدایت کند.
ادرس گفتاردرمانی در کرج: کرج سه راه گوهردشت ولیعصر۴ پلاک ۲۲ ساختمان ایران گفتاردرمانی پویش
تلفن ۳۲۷۰۸۲۹۸