تعریف
اختلالات یادگیری (Learning Disabilities – LD) دسته‌ای از اختلالات ناهمگون با پایه‌ی عصب‌زیستی هستند که ویژگی اصلی آن‌ها وجود دشواری‌های چشمگیر و پایدار در حوزه‌های مشخصی مانند شنیدن، صحبت کردن، خواندن، نوشتن، استدلال یا محاسبه‌ی ریاضی است. این دشواری‌ها نباید به کم‌توانی ذهنی، نقص‌های حسی، اختلالات هیجانی یا نبود فرصت آموزشی نسبت داده شوند. اختلال یادگیری از مواردی است که نیاز به گفتاردرمانی کودکان دارد
گفتاردرمانگر (SLP) در شناسایی، ارزیابی و درمان اختلالات یادگیری نقشی بی‌جانشین دارد؛ زیرا توانایی زبانی پایه‌ی بیشتر فعالیت‌های یادگیری است: رمزگشایی خواندن به آگاهی واجی وابسته است، بیان نوشتاری به نحو و سازمان‌دهی گفتمان نیاز دارد، و حل مسائل ریاضی به درک معنایی و استدلال منطقی متکی است.
دو) مرزهای تشخیصی
بر پایه‌ی راهنماهای بالینی، کودکان دارای اختلال یادگیری معمولاً هوش طبیعی یا بالاتر دارند، اما مغز آن‌ها در کسب، حفظ یا استفاده از اطلاعات خاص دچار اختلال می‌شود و در نتیجه عملکرد تحصیلی‌شان به‌طور معنادار پایین‌تر از سطح مورد انتظار بر اساس سن و هوش قرار می‌گیرد.
تشخیص باید بر قضاوت ترکیبی بر پایه‌ی داده‌های چندمنبعی استوار باشد، نه بر یک نمره‌ی آزمون واحد.
تأکید می‌شود که اختلال یادگیری متفاوت از کم‌توانی ذهنی است (که نقصی گسترده در همه‌ی کارکردهای شناختی ایجاد می‌کند) و نیز متفاوت از دشواری یادگیری ناشی از نقص بینایی، شنوایی، حرکتی یا مشکلات هیجانی است — هرچند این عوامل می‌توانند همزمان وجود داشته باشند.
سه) انواع اختلالات یادگیری مرتبط با گفتاردرمانی
۱. اختلال یادگیری با پایه‌ی زبانی
میان اختلالات یادگیری و اختلالات زبانی همپوشانی چشمگیری وجود دارد. ، مسئله‌ی اصلی در «اختلال یادگیری زبانی» در سنین مدرسه این است که توانایی زبانی کودک نمی‌تواند از عهده‌ی «زبان تحصیلی» (language for learning) برآید — یعنی درک دستورهای انتزاعی، دریافت محتوای کتاب درسی، مشارکت در بحث کلاسی و انجام تکالیف نوشتاری.
۲. نارساخوانی (Dyslexia)
نارساخوانی پژوهش‌شده‌ترین و مستندترین نوع اختلال یادگیری است. آکادمی اطفال آمریکا (AAP) به‌صراحت بیان می‌کند که نارساخوانی یک اختلال با پایه‌ی زبانی است و نقص اصلی آن در پردازش واجی قرار دارد: شناسایی صداهای گفتار، نگاشت صدا به حرف و رمزگشایی روان واژه‌ها آسیب می‌بیند. گفتاردرمانگر در ارزیابی باید به آگاهی واجی، حافظه‌ی واجی، نام‌گذاری سریع و توانایی تطبیق صدا-نما توجه کند.
۳. اختلال بیان نوشتاری
شامل دشواری در دست‌خط، هجی‌کردن و سازمان‌دهی گفتمان نوشتاری است. گفتاردرمانگر باید توانایی نحوی کودک، بازیابی واژگان، تسلط بر قواعد هجی و توانایی ساختاردهی به نوشتار روایی/توضیحی را ارزیابی کند. توانایی زبان گفتاری اغلب پایه‌ی بیان نوشتاری است و نقص در زبان گفتاری معمولاً پیش‌بینی‌کننده‌ی دشواری نوشتن است.
۴. اختلال ریاضی (Dyscalculia)
دشواری ریاضی می‌تواند ریشه در عوامل زبانی داشته باشد — مسائل ریاضی به‌شکل زبانی ارائه می‌شوند و درک مفاهیم ریاضی به دانش معنایی وابسته است؛ همچنین می‌تواند ناشی از نقص در بازنمایی فضایی-عددی باشد. نقش گفتاردرمانگر شناسایی مشکلات پردازش زبانی پنهان در پس اختلال ریاضی است (مانند درک مسائل کلامی و اصطلاحات ریاضی).
چهار) نقش گفتاردرمانگر در ارزیابی و درمان
ابعاد ارزیابی
ارزیابی گفتاردرمانگر از کودک مشکوک به اختلال یادگیری باید شامل این حوزه‌ها باشد: زبان گفتاری (واج‌شناسی، معناشناسی، نحو، کاربردشناسی)، آگاهی واجی و پردازش واجی، توانایی روایت و گفتمان، درک شنیداری و مبانی زبان نوشتاری. از آنجا که تظاهرات اختلال یادگیری ناهمگون و متغیر با رشد است، ارزیابی باید ترکیبی از آزمون‌های استاندارد، ارزیابی پویا و مشاهده در موقعیت‌های طبیعی باشد.
اصول درمان
۱. مبتنی بر شواهد: روش‌های درمانی باید پشتوانه‌ی علمی داشته باشند.
. ۳. تمرکز بر زبان تحصیلی: اهداف درمان باید مستقیماً به نیازهای کارکردی کودک در کلاس اشاره کنند — فهم توضیح معلم، مشارکت در بحث، درک خواندن و انجام نوشتن.
۴. شناسایی زودهنگام و مداخله‌ی به‌موقع: شناسایی و مداخله‌ی زودهنگام می‌تواند تأثیر چشمگیری بر پیشرفت تحصیلی و سازگاری اجتماعی کودک بگذارد.
پنج) علت‌شناسی اختلال یادگیری
علت اختلالات یادگیری کاملاً روشن نیست، اما عوامل عصب‌زیستی به‌طور گسترده پذیرفته شده‌اند. عوامل پیش از تولد می‌تواند شامل بیماری یا مواجهه‌ی دارویی مادر باشد؛ عوامل پیرامون تولد شامل زایمان زودرس، وزن کم هنگام تولد و کمبود اکسیژن است؛ عوامل پس از تولد شامل مواجهه با سرب، عفونت‌های دستگاه عصبی مرکزی، سوءتغذیه و محرومیت اجتماعی شدید است. شواهد مربوط به تأثیر وراثت نیز روشن است.
اختلالات یادگیری اغلب با نقص توجه/بیش‌فعالی (ADHD) همبراه است و این دو در خودتنظیمی و کارکردهای اجرایی همپوشانی دارند. همچنین اختلال زبانی رشدی، اختلال طیف اوتیسم و اختلال هماهنگی حرکتی می‌توانند با اختلال یادگیری همراه باشند. گفتاردرمانگر در ارزیابی باید به تأثیر اختلالات همبود بر زبان و عملکرد یادگیری توجه کند.
کلینیک گفتاردرمانی در کرج: کرج سه راه گوهردشت ولیعصر۴ پلاک ۲۲ واحد ۵ گفتاردرمانی پویش
تلفن : ۰۲۶۳۲۷۰۸۲۹۸
۰۹۳۸۴۶۲۶۲۰۲
| نکته | |
|---|---|
| د |
پ